tập thơ của Nguyên Nhi - VHNT xuất bản, tháng 10, 2000

Nỗi phiền muộn tôi còn nguyên vẹn đấy
Ðã vào thơ
Xin cứ nhặt làm duyên
                 - Nguyên Nhi -

Cuốn thơ tôi nhận đã gần một tháng. Ðã đọc ba bốn lần. Mỗi lần một cảm nhận khác nhau. Dù vậy, mỗi cảm nhận cá biệt đó hứa hẹn trong tôi một tâm tình cùng tác giả, một chia sẻ cùng những người yêu thơ văn sáng tạo.

Chiều nay, sau khi đi làm về, sau giờ phút dành cho gia đình, tôi bước vào phòng đọc sách. Trên bàn là tập thơ Quái Phong. Một chờ đợi. Một gọi mời.

Chỉ mỗi tôi với tập thơ.

Chỉ mỗi tôi, với những câu hỏi.

Chỉ mỗi tôi, với câu trả lời nằm trong tập thơ.

Chỉ mỗi tôi và tôi.

Chỉ mỗi tôi với tôi.

Tôi mở tập thơ ra. Ðọc lại lần nữa.

Tôi mở tập thơ ra. Thơ bước về.

Và ngồi xuống thật gần bên cạnh.

- Hãy cho tôi biết về người làm ra Thơ. Có phải hắn đã vào trung tuần bốn mươi? Và từng chiến đấu trong binh chủng hải quân?

Thơ cất giọng trầm, đều:

Bốn lăm năm chưa trọn một hải trình
Triết lý vụn hóa thân chim cánh cụt
Chân lý hão đóng băng hai địa cực
Cùng ai đốt lửa, hải đăng?

- Hắn vào quân ngũ khi còn rất trẻ. Phải chăng hắn đã cưu mang rất nhiều hoang mang, nhiệt cuồng của tuổi trẻ lớn lên trong chiến tranh lửa đạn?

Giọng Thơ trở nên tha thiết:

Tôi hồi tưởng lại tuổi thanh niên mình, gật đầu cảm khái và tiếp:

- Nhưng vào lính rồi, tham dự vào đạn bom sinh tử, hắn có khi trở nên phẫn nộ. Phải không?

Thơ nhếch môi thành một nụ cười ảm đạm:

Từ những hàng cây bã đậu của ta
Ném xuống trăm năm bài ca chính khí
Gạn mặt cuộc người, tung gai lũ khỉ
Phản chiến ma cô, miệng đĩ hòa bình

Tôi hỏi:

- Rồi sau cuộc chiến, hắn đi tù, hắn rời quê hương. Ðối diện với đổi thay và những trói tay của nhu cầu cuộc sống mới, hắn ra sao?

Hiểu câu-hỏi-sau-câu-hỏi của tôi về tâm trạng buông xuôi phó mặc của nhiều cựu chiến binh bất đắc chí, Thơ lắc đầu:

- Nhưng hắn đâu đã chối bỏ những giấc mơ cho quê hương của mình trong suốt thời gian đi lính, đi tù. Hơn thế nữa, hắn vẫn tiếp tục mơ-để-sống mà, có đúng thế không? Dù chỉ là những giấc mơ của loài gà, loài dế mong được một lần trọn vẹn tiếng gáy của lương tâm.

Ánh mắt Thơ trở nên rạng ngời. Chừng như Thơ tìm thấy trong câu hỏi của tôi một người đồng tâm trạng:

Em, này Okla
Ta xao xác đã bao lần đập cánh
Bay được bao xa?
Ta khào khạo đã mấy lần gân cổ
Gáy có tròn hơi?

Tôi nhắm mắt lại, hình dung ra đôi lần gặp hắn. Tóc đã bắt đầu điểm sương. Dáng cao, gầy. Giọng trầm buồn, từ tốn. Tôi "thấy" hắn. Tôi mở mắt nhìn Thơ và hỏi:

- Nhưng hắn, sau cuộc đổi đời, trở nên vị tha hơn một chút, yếm thế hơn một chút, phải không?

Thơ gật đầu với nụ cười đồng lõa:

Sợi tóc bạc nửa đêm rơi mặt gối
Màu trắng phơ phơ chứa đựng điều chi...

Phát giác ra một điều bất chợt. Tôi thích thú hỏi:

- Tại sao? Tình yêu? Hắn tìm cho trái tim mình một nơi chốn dừng chân?

Nét bối rối hiện lên dung nhan Thơ. Sau một lúc ngập ngừng, Thơ xác nhận:

Buổi gặp em trăng hiền như thu gió
Bay một lần vàng động đến trăm năm
Khinh bạc ta mà sao bỗng ân cần
Trân trọng giữ từng nhành cây ngọn cỏ

Ðứa trẻ trong tôi trở về. Tôi nghịch ngợm chất vấn:

- Nàng là ai? Phải chăng là bến bờ của chàng thủy thủ thất lạc trái tim non trẻ, xưa? Và là hải đăng của con thuyền bấp bênh trên trùng đương thách đố phận người lưu lạc, nay?

Giọng Thơ hiền hòa:

Vì đâu em trên từng bước chông vênh
Lại dìu được anh qua bờ đại vực
Anh chợt hiểu ra điều u hiểm nhất
Khi bên trời một cánh mỏng mây qua

Tôi hối hận với sự đùa dai của mình. Tôi bày tỏ và chia sẻ:

- Tôi nghĩ hắn đang hạnh phúc, Thơ ạ. Với trái tim hắn. Với khốn khó cuộc đời. Với nàng. Và với hắn-trong-nàng.

Thơ ghi nhận điều tôi nói:

...Tình bắt nguồn từ ngộ nhận
Nên không là bất hạnh của riêng ai

Thấy tôi gấp tập Quái Phong lại, Thơ đứng dậy ra về. Tôi không giữ lại. Thơ cũng không bịn rịn. Chúng tôi hiểu nhau, cái lưu luyến sẽ chỉ bắt đầu từ khi khuất mặt. Và những hẹn hò vốn là nguyện ước của chia tay.

Tôi rời phòng đọc sách.

Bước qua phòng con tôi, giấc ngủ vẫn thần tiên.

Về lại phòng ngủ mình, đặt lưng xuống giường, Vợ tôi, trong giấc ngủ, đưa tay đặt lên ngực tôi âu yếm.

Trong tĩnh lặng đêm yên, tôi biết mình hạnh phúc.

Cám ơn Thơ.

III. KT

Tôi tin rằng mỗi chúng ta có nhiều ngăn trong một trái tim. Mỗi chúng ta có nhiều gương mặt phải mang để đáp ứng cho nhu cầu của cuộc sống, của linh hồn, của mất mát lớn, của cưu mang nhỏ. Ðiều quan trọng, cho tôi, là tôi đã sống chết trọn vẹn, đã dâng hiến thủy chung cho những ngăn nhỏ của trái tim tôi.

Câu hỏi thỉnh thoảng tôi đặt ra cho chính mình là tôi đã sống thật hay dối gian với mình khi tôi phải mang những gương mặt khác nhau kia. Câu trả lời không nằm trong một thời điểm nào của đời người, mà chỉ hiện chân khi cuộc đời đã chấm dứt.

Tất cả còn lại, là một hành trình. Của hơi thở tử sinh. Của nhịp đập thời gian. Của thăng trầm hạnh phúc. Trong hành trình đó, mỗi chúng ta là mỗi con thuyền đi tìm cho mình một bến bờ, một ngọn hải đăng. Ðể biết mình hiện hữu. Ðể nhận là chân dung.

Quái Phong là âm bản của hải trình Nguyên Nhi, mà mỗi bài thơ là một dấu khắc lên nền gỗ của mạng thuyền hưng phế. Và như chính tác giả đã thổ lộ:

" Nhưng, xét cho cùng, ai chẳng có cho riêng mình một ngọn hải đăng?
Hãy cứ đi tìm.
Quanh đời bão lộng. "
            - Nguyên Nhi -

Nguyễn Phước Nguyên

10/15 - 11/1